Du lịch Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng trưởng mới với nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra những yêu cầu ngày càng cao đối với nguồn nhân lực. Nhân dịp tháng 7 – tháng của Ngày Du lịch Việt Nam (9/7), PGS.TS. Nguyễn Đức Thắng – Phó Hiệu trưởng phụ trách Liên kết học thuật – Hợp tác Doanh nghiệp, Trưởng khoa Du lịch, Trường Đại học Công nghệ Đông Á – chia sẻ về những thay đổi của ngành và cách Khoa Du lịch đang đổi mới chương trình đào tạo để giúp sinh viên sẵn sàng bước vào thị trường lao động.
Đào tạo phải đi trước một bước
Theo PGS.TS. Nguyễn Đức Thắng, sự phục hồi mạnh mẽ của du lịch Việt Nam trong những năm gần đây cho thấy ngành đã bước sang một giai đoạn phát triển mới. Nếu trước đây mục tiêu là khôi phục hoạt động sau đại dịch thì nay, yêu cầu đặt ra là nâng cao chất lượng sản phẩm, dịch vụ và nguồn nhân lực để đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của thị trường. Sự thay đổi ấy khiến các cơ sở đào tạo không thể tiếp tục giữ cách dạy cũ. Theo thầy, đào tạo đại học không chỉ giúp sinh viên có kiến thức chuyên môn mà còn phải chuẩn bị cho các em khả năng thích ứng với một ngành nghề đang biến đổi từng ngày.
“Trước đây chúng ta đặt mục tiêu phục hồi sau Covid-19. Còn hiện nay, ngành du lịch đã bước sang một giai đoạn phát triển mới với những mục tiêu cao hơn. Điều đó đồng nghĩa yêu cầu về chất lượng sản phẩm và chất lượng nguồn nhân lực cũng phải thay đổi.”
Theo PGS.TS. Nguyễn Đức Thắng, nếu trước đây nhiều điểm đến chủ yếu khai thác lợi thế sẵn có thì hiện nay, điều quan trọng là phải hiểu nhu cầu của du khách để thiết kế những trải nghiệm phù hợp. Tư duy ấy cũng cần được đưa vào giảng đường, bởi sinh viên hôm nay sẽ là lực lượng trực tiếp tạo nên sản phẩm du lịch của những năm tới.
“Chúng ta không còn bán những gì mình có, mà phải bán những gì khách hàng cần.”
Không chỉ sản phẩm du lịch thay đổi, chính du khách cũng đang thay đổi cách tiếp cận với mỗi chuyến đi. Chỉ với một chiếc điện thoại, họ có thể tự tìm hiểu điểm đến, đặt dịch vụ, xây dựng lịch trình bằng AI và tham khảo hàng nghìn đánh giá trước khi đưa ra quyết định. Điều đó buộc doanh nghiệp phải chuyển từ tư duy cung cấp dịch vụ sang thiết kế trải nghiệm, nơi du khách không còn là người tiếp nhận thụ động mà trở thành một phần của hành trình. Theo thầy, đây cũng là kỹ năng mà sinh viên ngành du lịch cần được rèn luyện ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường. Người làm du lịch không chỉ biết tổ chức tour hay vận hành dịch vụ mà còn phải biết tạo ra những giá trị khác biệt và cảm xúc cho khách hàng.
AI không thay thế người làm du lịch, nhưng sẽ thay đổi cách làm nghề
Sự phát triển nhanh của trí tuệ nhân tạo đang khiến nhiều sinh viên băn khoăn về tương lai nghề nghiệp. Tuy nhiên, theo PGS.TS. Nguyễn Đức Thắng, AI nên được nhìn nhận là một công cụ hỗ trợ thay vì một mối đe dọa đối với ngành du lịch.
Theo thầy, công nghệ có thể giúp người làm nghề tìm kiếm thông tin, xây dựng lịch trình, quản lý dữ liệu hay tối ưu quy trình vận hành. Nhưng du lịch vẫn là ngành dịch vụ lấy con người làm trung tâm, nơi cảm xúc, sự đồng cảm và khả năng kết nối với khách hàng là những giá trị mà máy móc khó có thể thay thế.
“AI chỉ là công cụ hỗ trợ. Điều tạo nên giá trị của ngành du lịch vẫn là con người, là sự tận tâm, sự chân thành và khả năng tạo cảm xúc cho du khách.”
Chính vì vậy, điều sinh viên cần chuẩn bị không phải là tâm lý e ngại công nghệ, mà là năng lực sử dụng công nghệ để làm nghề tốt hơn. Khi có nền tảng chuyên môn, ngoại ngữ, kỹ năng nghề nghiệp cùng tinh thần phục vụ, AI sẽ trở thành trợ thủ giúp người làm du lịch nâng cao hiệu quả công việc, thay vì thay thế họ.
Theo PGS.TS. Nguyễn Đức Thắng, những thay đổi của ngành đang đặt ra yêu cầu mới cho cả doanh nghiệp lẫn các trường đại học. Muốn sinh viên đáp ứng được kỳ vọng của thị trường, khoảng cách giữa giảng đường và thực tiễn cần tiếp tục được thu hẹp bằng những chương trình đào tạo gắn chặt với nhu cầu của doanh nghiệp.
Thu hẹp khoảng cách giữa giảng đường và doanh nghiệp
Theo PGS.TS. Nguyễn Đức Thắng, điều doanh nghiệp kỳ vọng ở sinh viên mới tốt nghiệp không phải là có nhiều năm kinh nghiệm, mà là khả năng thích ứng nhanh với môi trường làm việc và sẵn sàng học hỏi. Trong bối cảnh ngành du lịch liên tục thay đổi, kiến thức và kỹ năng có thể tiếp tục được bồi dưỡng, nhưng thái độ làm nghề, tinh thần trách nhiệm và sự chuyên nghiệp mới là những yếu tố tạo nên khác biệt.
“Điều doanh nghiệp quan tâm đầu tiên vẫn là thái độ. Sau đó mới đến kiến thức, kỹ năng và khả năng ứng dụng công nghệ.”
Từ thực tiễn làm việc với các doanh nghiệp, Khoa Du lịch xác định đào tạo không chỉ dừng lại ở việc truyền đạt kiến thức, mà phải giúp sinh viên hình dung rõ môi trường nghề nghiệp ngay từ khi còn học. Đó cũng là lý do chương trình đào tạo được xây dựng theo hướng tăng cường thực hành, thực tập và mở rộng sự tham gia của doanh nghiệp trong quá trình giảng dạy, để sinh viên có cơ hội tiếp cận quy trình vận hành thực tế của khách sạn, doanh nghiệp lữ hành và các đơn vị dịch vụ.
Theo PGS.TS. Nguyễn Đức Thắng, mục tiêu cuối cùng không phải là giúp sinh viên “biết” nhiều hơn, mà là giúp các em có thể bắt nhịp công việc ngay sau khi tốt nghiệp, rút ngắn khoảng cách giữa giảng đường và thị trường lao động.
Đổi mới chương trình để đào tạo người làm nghề và người quản trị
Sự thay đổi của ngành cũng đặt ra yêu cầu chương trình đào tạo phải được cập nhật liên tục. Sau ba năm triển khai chương trình dành cho khóa 14, Khoa Du lịch đang tiếp tục rà soát và xây dựng chương trình mới cho khóa 18 với nhiều điều chỉnh theo sát nhu cầu của doanh nghiệp. Bên cạnh việc bổ sung các học phần về chuyển đổi số, kinh doanh du lịch trực tuyến và ứng dụng công nghệ trong quản trị, Nhà trường tăng tỷ lệ thực hành, mở rộng sự tham gia của các chuyên gia doanh nghiệp vào hoạt động giảng dạy.
“Không chỉ giảng viên đứng lớp, chúng tôi mong muốn các giám đốc nhân sự, nhà quản lý khách sạn, doanh nghiệp lữ hành cùng tham gia giảng dạy để sinh viên nhìn thấy những gì đang diễn ra ngoài thị trường.”
Song song với đó, Khoa Du lịch cũng đầu tư mạnh hơn cho hệ thống thực hành. Việc tiếp nhận phần mềm quản trị khách sạn DII Hotel – hệ thống đang được nhiều doanh nghiệp sử dụng – giúp sinh viên có cơ hội làm quen với quy trình vận hành ngay trên giảng đường, thay vì chỉ tiếp cận khi đi thực tập.
Theo PGS.TS. Nguyễn Đức Thắng, đào tạo đại học ngành du lịch không chỉ hướng đến việc hình thành kỹ năng nghề, mà còn phải xây dựng tư duy quản trị cho sinh viên. Tuy nhiên, muốn trở thành nhà quản lý trong tương lai, trước hết người học phải hiểu và thành thạo từng công việc cụ thể.
“Trước khi làm ‘thầy’, bạn phải làm ‘thợ’. Muốn quản lý tốt, trước hết phải trải qua công việc của một người làm nghề.”
Đó cũng là triết lý mà Khoa Du lịch, Trường Đại học Công nghệ Đông Á kiên trì theo đuổi: đào tạo những người học vừa có nền tảng nghiệp vụ vững chắc, vừa có tư duy quản trị và khả năng thích ứng với sự thay đổi của ngành.
Khép lại cuộc trò chuyện, PGS.TS. Nguyễn Đức Thắng bày tỏ kỳ vọng sinh viên sẽ không ngừng học hỏi, trau dồi ngoại ngữ, kỹ năng và tinh thần đổi mới để nắm bắt những cơ hội mà ngành du lịch đang mở ra. Theo thầy, khi nhà trường, doanh nghiệp và người học cùng đồng hành, cơ hội việc làm sẽ không còn là rào cản lớn nhất; điều quyết định chính là sự chủ động của mỗi cá nhân trên hành trình phát triển nghề nghiệp.
“Hãy bùng cháy đam mê trên mọi chặng đường để bạn tỏa sáng.”
